*लोकशाहीचा गळा घोटणारे राजकारण आणि भरडला जाणारा कार्यकर्ता भाग- २*
संपादकीय (भाग – २)
महाराष्ट्रातील राजकारणात आज सर्वाधिक दुर्लक्षित घटक कोणता असेल तर तो म्हणजे पक्षाचा सामान्य कार्यकर्ता. निवडणुकीच्या काळात घराघरात जाऊन पक्षाचा प्रचार करणारा, झेंडे लावणारा, सभा यशस्वी करणारा आणि संकटाच्या काळात पक्षासाठी रस्त्यावर उतरून संघर्ष करणारा कार्यकर्ता आज स्वतःच्या पक्षातच उपेक्षित झाल्याची भावना व्यक्त करत आहे.
एकेकाळी विचार, तत्त्व आणि जनआंदोलनातून कार्यकर्त्यांची फळी उभी राहत होती. पक्षासाठी त्याग, संघर्ष आणि निष्ठा याला महत्त्व होते. मात्र आजच्या राजकारणात पक्षनिष्ठेपेक्षा सत्तानिष्ठा अधिक महत्त्वाची ठरताना दिसत आहे. अनेक वर्षे पक्षासाठी काम करणाऱ्या कार्यकर्त्यांना डावलून ऐनवेळी दुसऱ्या पक्षातून आलेल्या नेत्यांना मोठी पदे, उमेदवारी आणि सत्तेतील स्थान दिले जाते. त्यामुळे जुन्या कार्यकर्त्यांमध्ये नाराजी वाढत आहे.
आज अनेक पक्षांमध्ये कार्यकर्त्यांची अवस्था “वापरा आणि विसरा” अशी झाली आहे. निवडणुकीच्या काळात कार्यकर्त्यांना महत्त्व दिले जाते, मात्र निवडणूक संपल्यानंतर त्यांची विचारपूसही केली जात नाही. जनतेच्या प्रश्नांसाठी अधिकारी कार्यालयांमध्ये हेलपाटे मारणाऱ्या कार्यकर्त्यांना ना सन्मान मिळतो ना निर्णय प्रक्रियेत स्थान.
राजकारणातील पक्षफोडी आणि सतत बदलणारी समीकरणे यामुळे सर्वाधिक संभ्रम कार्यकर्त्यांमध्ये निर्माण झाला आहे. कालपर्यंत ज्यांच्यावर टीका केली, त्यांच्यासोबत आज मंचावर बसावे लागते. ज्यांच्याविरोधात घोषणाबाजी केली त्यांच्याच समर्थनार्थ उद्या प्रचार करावा लागतो. अशा परिस्थितीत कार्यकर्त्यांची वैचारिक घुसमट वाढत आहे.
विशेष म्हणजे सामान्य कार्यकर्ता हा केवळ पक्षाचा सैनिक नसतो, तर तो समाज आणि सत्ताधारी यांच्यातील महत्त्वाचा दुवा असतो. जनतेच्या समस्या शासनापर्यंत पोहोचवण्याचे काम तो करत असतो. परंतु जेव्हा कार्यकर्ताच निराश होतो, तेव्हा लोकशाहीचा पाया कमकुवत होऊ लागतो.
आज अनेक युवक राजकारणाकडे संशयाने पाहू लागले आहेत. कारण त्यांना संघर्षापेक्षा आर्थिक ताकद, जनसेवेपेक्षा गटबाजी आणि विचारसरणीपेक्षा सत्तेची जवळीक अधिक प्रभावी ठरताना दिसते. ही परिस्थिती लोकशाहीच्या भविष्यासाठी चिंताजनक आहे.
राजकीय पक्षांनी आत्मपरीक्षण करण्याची वेळ आली आहे. केवळ मोठे नेते, मोठ्या सभा आणि सोशल मीडियावरील प्रचार यामुळे पक्ष मजबूत होत नाही. पक्षाची खरी ताकद त्याच्या तळागाळातील कार्यकर्त्यांमध्ये असते. त्यांना सन्मान, निर्णय प्रक्रियेत सहभाग आणि प्रामाणिक नेतृत्व मिळाले तरच लोकांचा विश्वास पुन्हा निर्माण होऊ शकतो.
आज महाराष्ट्रातील जनतेबरोबरच कार्यकर्ताही प्रश्न विचारत आहे – “आम्ही नेमके कोणासाठी आणि कशासाठी लढतो आहोत?” या प्रश्नाचे प्रामाणिक उत्तर राजकीय पक्षांनी दिले नाही, तर लोकशाहीवरील विश्वासासोबतच राजकीय कार्यकर्त्यांचा उत्साहही कमी होत जाईल.
लोकशाही केवळ सत्ताधाऱ्यांनी किंवा विरोधकांनी जिवंत राहत नाही; ती जनतेच्या विश्वासावर आणि कार्यकर्त्यांच्या निष्ठेवर उभी असते. या दोघांचाही विश्वास डळमळीत होणे हे कोणत्याही लोकशाहीसाठी धोक्याचे संकेत आहेत.
महाराष्ट्र 7न्यूज संपादकीय विभाग
सोमनाथ कचरे
